Deep Canvassing Nederland groeit snel, maar werkt deur-aan-deurpraatje écht tegen polarisatie?

Groeiende beweging voor verbinding aan de voordeur

Met de gemeenteraadsverkiezingen in het vooruitzicht zet Deep Canvassing Nederland zijn opmars voort. De organisatie, die in 2023 begon als initiatief van drie mensen, telt inmiddels 150 tot 200 vrijwilligers. Dit weekend organiseerde de beweging een 'Landelijke Canvasdag XL', waarbij op tientallen locaties door heel Nederland trainingen plaatsvonden.

Bij deep canvassing gaan vrijwilligers bij mensen thuis langs voor een gestructureerd politiek gesprek. De methode bestaat uit drie stappen en draait grotendeels om luisteren. "De kern is luisteren naar de ander: dat is zo'n 70 procent van alles", legt Eefje Hendriks van Deep Canvassing Nederland uit. Het doel is niet per se overeenstemming bereiken, maar de persoon achter een mening blijven zien — en zo vervreemding tussen politieke kampen voorkomen.

Californische oorsprong

De methode is niet nieuw. In 2008 voerde de lhbti-gemeenschap in Californië campagne tegen een wetsvoorstel dat het homohuwelijk zou verbieden. De traditionele aanpak — met folders, slogans en debatten — faalde: een kleine meerderheid stemde vóór het verbod. Daarna gingen activisten persoonlijk in gesprek met tegenstanders. Ze ontdekten dat sommige mensen van mening konden veranderen als ze het gevoel hadden gehoord te worden en persoonlijke verhalen konden uitwisselen. Dit werd het fundament van deep canvassing.

In Nederland trekt de beweging volgens Hendriks voornamelijk progressieve en linkse vrijwilligers, al ziet ze daarin juist een bijkomend voordeel. "We zien ook bij hen dat vooroordelen over rechtse kiezers afnemen, doordat ze met mensen buiten hun bubbel in contact komen. Dat werkt verzachtend."

Wetenschappelijke twijfels over Nederlandse context

Of deep canvassing ook in Nederland daadwerkelijk polarisatie vermindert, blijft een open vraag. Mariken van der Velden, hoogleraar politiek en media aan de Vrije Universiteit Amsterdam, waarschuwt voor al te snelle conclusies. "Zo'n 80 procent van al het onderzoek hierover komt uit de Verenigde Staten. Daar zien we steeds dat het werkt. Maar dat betekent niet automatisch dat dat in Nederland ook het geval is."

Van der Velden wijst op culturele en maatschappelijke verschillen. In de Verenigde Staten is politiek canvassen aan de deur veel gebruikelijker dan in Nederland. Bovendien uit polarisatie zich daar anders: "Daar gaan bepaalde kiezers zelfs naar specifieke supermarkten. Hier is dat niet het geval, dat bijvoorbeeld alleen linkse of rechtse kiezers naar de Jumbo of Albert Heijn gaan."

Daarnaast stelt de hoogleraar dat zelfs bewezen effectiviteit in de VS niet voldoende is om de methode te valideren. Zo is het nog onduidelijk of een persoonlijk gesprek effectiever is dan het bekijken van een video. "Misschien is een filmpje kijken net zo effectief als een praatje maken. Dat kan te maken hebben met transportatie: dat je je met een filmpje net zo goed kan inleven in een persoon als bij een persoonlijk gesprek." Vergelijkend onderzoek is volgens haar nodig.

Data verzamelen voor toekomstig onderzoek

Hendriks erkent dat meer wetenschappelijk bewijs welkom is. De organisatie houdt zelf gegevens bij over gevoerde gesprekken en wil die in de toekomst analyseren. "Voordat je iets gaat onderzoeken, moet je het wel al doen", zegt ze. "En uit onze persoonlijke ervaring kunnen we in ieder geval stellen dat deep canvassing nut heeft."