Historisch lage gasvoorraad maakt Nederland kwetsbaar voor stijgende energieprijzen door sluiting Straat van Hormuz

Conflict in Midden-Oosten raakt Nederlandse energierekening

De escalatie van het conflict in het Midden-Oosten dreigt de energierekening van Nederlandse huishoudens flink te verhogen. De Iraanse Revolutionaire Garde sloot zaterdag de Straat van Hormuz af voor scheepvaart, als reactie op Amerikaanse en Israëlische bombardementen. Maandagochtend werd al een tanker uit Oman aangevallen in de zeestraat.

Dat komt op een uiterst ongunstig moment voor Nederland. De Nederlandse gasreserves bevinden zich met minder dan 11 procent op het laagste niveau ooit gemeten. Gasunie, de beheerder van het Nederlandse gasnetwerk, had dinsdag nog gewaarschuwd dat er geen onverwachte verstoringen mochten optreden. Een woordvoerder noemde daarbij expliciet een mogelijke blokkade van de Straat van Hormuz als worst-casescenario — een scenario dat sindsdien bewaarheid is geworden.

Indirecte impact via wereldmarkt

Nederland is niet rechtstreeks afhankelijk van Qatarees LNG, het vloeibaar gemaakte aardgas dat via de Straat van Hormuz wordt verscheept. Meer dan de helft van het Nederlandse gasimport komt via pijpleidingen, voornamelijk uit Noorwegen. Slechts een klein deel van het per schip aangevoerde LNG is afkomstig uit Qatar.

Toch is de impact op de Nederlandse energiemarkt aanzienlijk, doordat gas op een wereldwijde markt wordt verhandeld. De Gasunie waarschuwt dat verstoringen in de LNG-aanvoer wereldwijd de gasprijzen zullen opdrijven.

"Het grootste effect is de onrust die het op de wereldmarkt kan gaan veroorzaken en de stijgende gasprijzen", aldus de Gasunie. "LNG is een wereldmarkt en onderbrekingen in deze toevoer zullen ongetwijfeld negatieve effecten voor de gasmarkt met zich meebrengen, onder andere qua prijs."

Verkeerd moment om bij te vullen

Het voorjaar is traditioneel de periode waarin gasbedrijven hun reserves aanvullen, omdat gas in deze seizoen doorgaans goedkoper is dan in de winter. Door de geopolitieke onrust dreigen die aanvulkosten nu aanzienlijk hoger uit te vallen, wat zich uiteindelijk vertaalt naar hogere energierekeningen voor consumenten.

Ook brandstofprijzen onder druk

De Straat van Hormuz is tevens van cruciaal belang voor de mondiale oliehandel. Dagelijks passeren zo'n 20 miljoen vaten ruwe olie de zeestraat, goed voor circa 20 procent van de wereldwijde oliehandel. De olieprijs steeg al in de aanloop naar het conflict; verwacht wordt dat de prijs verder stijgt wanneer de markten maandag openen, met hogere brandstofprijzen aan de pomp als gevolg.

Om de dalende olieproductie in het Midden-Oosten op te vangen, maakten acht OPEC+-landen onder leiding van Saudi-Arabië en Rusland zondag bekend de productie per 1 april te verhogen met 206.000 extra vaten per dag. Saudi-Arabië neemt daarvan ongeveer de helft voor zijn rekening; Rusland voegt ruim 9.600 vaten per dag toe.

Sinds de sluiting van de gaskraan in Groningen is Nederland volledig afhankelijk van buitenlandse gasimporten. De combinatie van historisch lage reserves, een verstoorde aanvoerketen en stijgende wereldmarktprijzen zet de Nederlandse energiezekerheid onder druk.