Noord-Korea zet in op digitale transformatie: smartphones en apps dienen zowel economie als staatscontrole

Noord-Korea's digitale sprong: economische kans én controlemiddel

NOORD-KOREA — Noord-Korea maakt een opmerkelijke digitale transformatie door. Nog nooit hadden zoveel Noord-Koreanen toegang tot smartphones, apps en digitale diensten. Die ontwikkeling biedt het regime niet alleen economische kansen, maar ook verfijnde nieuwe instrumenten voor bevolkingscontrole.

Pandemie als onbedoeld startpunt

De digitale versnelling kreeg zijn aanzet tijdens de coronapandemie, toen Noord-Korea zijn grenzen hermetisch sloot. De instroom van digitale hardware uit China droogde volledig op, maar binnenlandse softwareontwikkelaars bleven doorwerken. Toen de grenzen voorzichtig heropenden, lagen honderden apps en softwarepakketten klaar om op grote schaal te worden uitgerold — een onverwachte digitale inhaalslag.

Minstens 24 eigen smartphonemerken

Volgens Marty Williams, oprichter van NK Tech Lab en gespecialiseerd onderzoeker op het gebied van Noord-Koreaanse technologie, telt het land inmiddels minstens 24 smartphonemerken. De toestellen worden vrijwel allemaal in China gefabriceerd, maar voorzien van een Noord-Koreaanse merknaam en nationale software.

Apps zijn niet vrij te downloaden via een open appstore. Wie nieuwe software op zijn telefoon wil installeren, moet daarvoor naar speciale IT-kantoren die verspreid over het land zijn gevestigd. Via die kantoren zijn honderden apps beschikbaar, variërend van woordenboeken en games tot streamingdiensten.

Williams, die regelmatig telefoons onderzoekt via Noord-Koreaanse vluchtelingen, omschrijft dit als een doelbewuste strategie. "Als het regime buitenlands entertainment wil weren, moet het een gecontroleerd alternatief bieden," stelt hij. Het uitgebreide aanbod aan binnenlandse apps moet burgers tevreden houden zonder dat zij worden blootgesteld aan populair buitenlands materiaal, zoals Zuid-Koreaanse dramaseries.

Digitalisering als wapen tegen corruptie

De digitale transformatie wordt ook ingezet om economische processen te stroomlijnen en corruptie terug te dringen. Williams ontdekte een gezondheidsapp met meer dan drieduizend producten, waaronder medicijnen. Daarnaast zijn op telefoons digitale voedselbonnen aangetroffen.

"Zulke systemen bieden de overheid gedetailleerd inzicht in transacties: wie wat verkoopt, koopt en ontvangt wordt nauwkeuriger zichtbaar. En daardoor worden omkoping, corruptie en andere illegale praktijken lastiger", aldus Williams.

Dat de digitalisering structureel beleid is, blijkt ook uit wetgeving die ministeries opdroeg meer overheidsdiensten digitaal aan te bieden.

Ingebouwde surveillance

Terwijl de hardware vrijwel volledig uit China afkomstig is, ontwikkelt Noord-Korea de software grotendeels zelf. Smartphones bevatten functies die automatisch screenshots maken — opnamen die gebruikers zelf niet kunnen verwijderen, maar die wel toegankelijk zijn voor de overheid. Het is een illustratief voorbeeld van hoe digitale innovatie en staatstoezicht in Noord-Korea hand in hand gaan.

Volgens Williams weerspiegelt de snelle uitbreiding van smartphones het vertrouwen dat de overheid heeft in haar vermogen om het digitale ecosysteem volledig te beheersen. Noord-Korea kiest bewust voor massale smartphoneverspreiding, juist omdat het daarmee de greep op de bevolking verder kan versterken — niet ondanks dat risico, maar dankzij de controle die het biedt.