NOS legt uit hoe het verslag doet van het conflict tussen Israël, de VS en Iran zonder toegang tot Iran

Aanvallen openen weekend van non-stop berichtgeving

In de vroege ochtenduren vielen de Verenigde Staten en Israël Iran aan — een aanval waarmee de wereld al weken rekening hield. Korte tijd later sloeg Iran terug met aanvallen op Israël en doelen verspreid over de gehele Golfregio. Voor de NOS-redactie betekende dit het begin van een weekend vol live-uitzendingen en uitgebreide berichtgeving op alle platforms, maar onder uitzonderlijk moeilijke omstandigheden.

Het grootste knelpunt: er zijn geen onafhankelijke NOS-verslaggevers in Iran aanwezig, en eigen cameraploegen kunnen de situatie ter plekke niet vastleggen.

Geen toegang tot Iran

Midden-Oosten-correspondent Daisy Mohr, die in de afgelopen twintig jaar veelvuldig vanuit Iran heeft gerapporteerd en er een uitgebreid netwerk van contacten heeft opgebouwd, gaf zaterdagavond in het NOS Journaal van 20.00 uur aan dat ze niets liever zou doen dan naar Iran afreizen. Maar dat is niet mogelijk. Buitenlandse media komen het land al geruime tijd nauwelijks in, en wanneer dat toch lukt, worden journalisten zwaar gecontroleerd.

De situatie werd verder bemoeilijkt doordat na de eerste aanvallen zowel het internet als het telefoonverkeer in Iran grotendeels werd uitgeschakeld. Vlak daarvoor konden Iraniërs nog vertellen hoe angstig ze waren door de explosies in Teheran — daarna viel het contact weg. "Sinds 9 uur hebben we niets meer van onze familie gehoord", vertelde een Nederlandse Iraniër aan de NOS.

Wegen van bronnen

De redactie werkt met uiteenlopende bronnen: officiële verklaringen van legers, regeringen en staatsmedia, toespraken van leiders als Netanyahu en Trump, en sporadische getuigenissen van ooggetuigen. Al deze bronnen worden kritisch gewogen, waarbij de NOS benadrukt dat het waarheidsgehalte van geen enkele partij als vanzelfsprekend wordt beschouwd.

In Israël werkt correspondent Nasrah Habiballah wel zelfstandig: zij stelt ter plekke vragen en maakt eigen beeldmateriaal. Israël kent echter formele militaire censuur — media mogen bepaalde informatie pas publiceren na goedkeuring van het leger, en andere feiten mogen helemaal niet openbaar worden gemaakt.

In Iran is van onafhankelijke journalistiek überhaupt geen sprake. Lokale journalisten inschakelen voor beeldmateriaal is voor hen levensgevaarlijk en kan leiden tot arrestatie en zware straffen. De Iraanse staatsmedia tonen uitsluitend wat is toegestaan. Het enige beeld van reacties op de dood van ayatollah Khamenei bereikte de buitenwereld via sociale media, afkomstig van burgers of activisten.

Verificatie van beeldmateriaal

De NOS legt uit waarom bepaalde video's die al circuleren op sociale media niet direct — of pas veel later — door de omroep worden gebruikt. Elk stuk binnenkomend materiaal wordt zo snel mogelijk onderzocht om vast te stellen of het authentiek is en daadwerkelijk de huidige situatie weergeeft. Beelden die nep blijken, niet actueel zijn of waarover onvoldoende zekerheid bestaat, worden niet uitgezonden.

Daarnaast maakt de NOS gebruik van materiaal van internationale persbureaus die eveneens onafhankelijk opereren en aan hoge kwaliteitseisen voldoen.

Transparantie over beperkingen

Met dit inkijkje in de eigen werkwijze benadrukt de NOS de grenzen van wat journalistiek mogelijk is in een conflict waarbij persvrijheid in Israël onder druk staat en in Iran volledig afwezig is. De omroep stelt dat transparantie over die beperkingen onlosmakelijk deel uitmaakt van verantwoorde oorlogsverslaggeving.