Oorlog in Iran dreigt energierekening Nederlanders op te drijven door historisch lage gasvoorraden

Gasvoorraden op historisch dieptepunt

De uitbraak van het conflict in het Midden-Oosten en de daaropvolgende sluiting van de Straat van Hormuz dreigen de energierekening van Nederlandse huishoudens en bedrijven fors te verhogen. De Nederlandse gasvoorraden bevinden zich met minder dan 11 procent op een historisch laag niveau — een situatie die netbeheerder Gasunie al als zorgelijk beschouwde vóór de jongste escalatie.

Slechts enkele dagen geleden, op dinsdag, liet een woordvoerder van Gasunie nog weten zich geen zorgen te maken over de lage voorraden, mits er geen onverwachte verstoringen zouden optreden. De woordvoerder noemde daarbij expliciet een mogelijk scenario: "Er moet niet opeens een blokkade komen van de Straat van Hormuz, bijvoorbeeld."

Sinds zaterdag is dat scenario werkelijkheid geworden. De Iraanse Revolutionaire Garde sloot de cruciale zeestraat af voor scheepvaart als reactie op Amerikaanse en Israëlische bombardementen. Maandagochtend werd bovendien een tanker uit Oman aangevallen in de Straat van Hormuz.

'Hoogst ongelukkig moment'

De timing van de crisis is bijzonder ongunstig voor Nederland. In het voorjaar worden gasvoorraden traditioneel aangevuld, omdat gas in deze periode doorgaans goedkoper is dan in de winter. Die strategische inkoopmogelijkheid staat nu onder druk.

Gasunie benadrukt dat de directe afhankelijkheid van Nederland van Qatarezen LNG beperkt is. Meer dan de helft van het Nederlandse gasverbruik wordt gedekt door pijpleidingen, voornamelijk vanuit Noorwegen. Van het gas dat via schepen als vloeibaar aardgas (LNG) wordt geïmporteerd, is slechts een klein deel afkomstig uit Qatar.

Toch is de indirecte impact aanzienlijk. "Het grootste effect is de onrust die het op de wereldmarkt kan gaan veroorzaken en de stijgende gasprijzen", aldus Gasunie in een verklaring. "LNG is een wereldmarkt en onderbrekingen in deze toevoer zullen ongetwijfeld negatieve effecten voor de gasmarkt met zich meebrengen, onder andere qua prijs."

Ook benzineprijzen kunnen stijgen

Naast gas staat ook de olieprijs onder druk. Dagelijks passeren zo'n 20 miljoen vaten olie de Straat van Hormuz — goed voor circa 20 procent van de wereldwijde oliehandel. De olieprijs steeg de afgelopen week al als gevolg van de toenemende spanningen in de regio. Wanneer de markt maandag opent, wordt een verdere stijging verwacht, die zich zal vertalen in hogere brandstofprijzen aan de pomp.

Een gedeeltelijke tegenkracht komt van de OPEC+-alliantie. Acht olieproducerende landen, onder leiding van Saudi-Arabië en Rusland, maakten zondag bekend de productie per 1 april te verhogen met 206.000 extra vaten per dag. Saudi-Arabië neemt daarvan ongeveer de helft voor zijn rekening; Rusland voegt ruim 9.600 vaten per dag toe. De producerende landen noemen de dreigende productieproblemen als gevolg van de oorlog als reden voor de verhoging.

Geen tekort, wel hogere kosten

Gasunie benadrukt dat er geen direct risico bestaat dat de Nederlandse gasvoorraden volledig uitgeput raken. De zorg zit niet in de leveringszekerheid op korte termijn, maar in de kosten om de voorraden tijdig en tegen aanvaardbare prijzen aan te vullen. Voor consumenten en bedrijven betekent dit dat zij in de komende maanden mogelijk hogere energierekeningen tegemoet kunnen zien, afhankelijk van hoe de geopolitieke situatie zich verder ontwikkelt.