Van drie naar tweehonderd vrijwilligers: 'deep canvassing' wint terrein in Nederland, maar werkt het ook?

Langs de deuren tegen polarisatie

Met de gemeenteraadsverkiezingen in het vooruitzicht is politieke polarisatie opnieuw een prominent thema in Nederland. Deep Canvassing Nederland probeert daar iets aan te doen: door middel van persoonlijke deur-aan-deurgesprekken wil de beweging de kloof tussen mensen met verschillende politieke opvattingen verkleinen.

Dit weekend vond de Landelijke Canvasdag XL plaats, waarbij op tientallen locaties in het land trainingen werden georganiseerd voor nieuwe vrijwilligers. De groei van de beweging is opvallend: waar Deep Canvassing Nederland in 2023 begon met drie mensen, telt de organisatie inmiddels 150 tot 200 vrijwilligers.

Luisteren als kern

De methode van deep canvassing onderscheidt zich van traditioneel politiek canvassen. Vrijwilligers bellen niet aan om kiezers te overtuigen, maar om een persoonlijk gesprek aan te gaan. Het gesprek begint met stellingen over een specifiek thema, waarna beide partijen persoonlijke ervaringen uitwisselen.

"De kern is luisteren naar de ander: dat is zo'n 70 procent van alles", legt Eefje Hendriks van Deep Canvassing Nederland uit. Doel is niet per se overeenstemming te bereiken, maar te voorkomen dat mensen van elkaar vervreemden.

Californische oorsprong

De methode heeft haar wortels in de Amerikaanse politiek. In 2008 lag in Californië een wetsvoorstel op tafel om het homohuwelijk te verbieden. Nadat een traditionele campagne met folders en debatten geen succes boekte en een kleine meerderheid vóór het verbod stemde, gingen lhbti-activisten persoonlijk in gesprek met tegenstanders. Ze ontdekten dat sommigen van mening veranderden wanneer zij het gevoel hadden gehoord te worden en persoonlijke verhalen konden delen. Zo ontstond deep canvassing.

Hendriks erkent dat de beweging in Nederland vooral progressieve en linkse vrijwilligers aantrekt. "We zien bij hen dat vooroordelen over rechtse kiezers afnemen, doordat ze met mensen buiten hun bubbel in contact komen. Dat werkt verzachtend."

Wetenschappelijke twijfels

Of deep canvassing ook in Nederland een effectief middel is tegen polarisatie, blijft vooralsnog een open vraag. Mariken van der Velden, hoogleraar politiek en media aan de Vrije Universiteit Amsterdam, nuanceert de beschikbare onderzoeksresultaten.

"Zo'n 80 procent van al het onderzoek hierover komt uit de Verenigde Staten. Daar zien we steeds dat het werkt. Maar dat betekent niet automatisch dat dat in Nederland ook het geval is", aldus Van der Velden.

Zij wijst op relevante culturele verschillen. In de VS is het gangbaarder dat politieke organisaties langs de deuren gaan, terwijl polarisatie zich bovendien anders manifesteert. "Daar gaan bepaalde kiezers zelfs naar specifieke supermarkten. Hier is dat niet het geval."

Daarnaast stelt Van der Velden dat zelfs wanneer deep canvassing effectief blijkt, het de vraag is of de persoonlijke aanpak hierbij doorslaggevend is. "Misschien is een filmpje kijken net zo effectief als een praatje maken. Vergelijkend onderzoek is nodig om dat uit te zoeken."

Hendriks juicht meer onderzoek toe, maar benadrukt dat de beweging al data verzamelt over gevoerde gesprekken. "Voordat je iets gaat onderzoeken, moet je het wel al doen. En uit onze persoonlijke ervaring kunnen we stellen dat deep canvassing nut heeft."